Johan Nygaardsvold var statsminister for Arbeidarpartiet frå 1935 til 1945. Han styrte altså landet både gjennom siste halvdel av dei harde 30-åra, og gjennom den andre verdskrigen. Spør du meg er Nygaardsvold den største statsministeren vi har hatt.

Grunnlaget for Nygaardsvold-regjerings var det såkalla kriseforliket, ein avtale mellom Arbeidarpartiet og Bondepartiet. Etter valet i 1933 vart Arbeidarpartiet største parti, men mangla likevel fleirtal på Stortinget. Likevel vart det etter kvart klart at det var mogleg å samarbeide med Bondepartiet. Tradisjonelt hadde Bondepartiet vore eit utprega borgarleg parti, som mellom anna sette inn Quisling som forsvarsminister nokre år før. Etter 1933 endra det her seg, da det vart tydeleg at Høgre og Venstre var lite villige til å gjera noko for bøndene som sleit under krisa. Det var derimot Arbeidarpartiet under Nygaardsvold opne for, og inngikk i 1935 ein avtale med Bondepartiet, som i praksis opna for at Arbeidarpartiet skulle få støtte som regjeringsparti, imot at Arbeidarpartiet langt på veg førte Bondepartiet sin jordbrukspolitikk. Det er forliket her som mellom anna har gitt opphav til dagens norske jordbrukspolitikk, med årlege forhandlingar mellom bøndene og staten om prisar og produksjon. I praksis vart det ikkje lenger lov for enkeltbønder å underby dei andre. Den frie marknaden har sjeldan fungert godt for jordbruket.

Same år som krisefoliket vart inngått, vart også hovudavtalen mellom Arbeidarane sin internasjonale landsorganisasjon (AFL) og Norsk arbeidsgjevarforeining (NAF) inngått. Hovudavtalen påla arbeidsgjevarane å godta at fagforeiningane sine tillitsvalte kunne opptre som representantar for arbeidarane kollektivt, og fagforeiningane måtte godta at det var arbeidsgjevarane som hadde styringsrett i næringslivet. Når ein tariffavtale var inngått i ein bransje eller ein bedrift, måtte begge partar akseptere denne gjennom avtaleperioden. Streik og lockout vart dermed regulert. Det er framleis hovudavtalen som er ryggraden i den norske samarbeidsmodellen.

I tillegg innførte Nygaardsvold fleire andre viktige tiltak:

- Alderstrygd med statleg støtte
- Arbeidsløysetrygd
- Ny arbeidarvernlov med klarare vern mot usakleg oppseeing
- Nye støtteordningar for fiskarar
- Utstrakt vegbygging for å få folk i arbeid

Nygaardsvold-regjeringa innebar ikkje nokon revolusjonær endring i Noreg, slik Arbeidarpartiet hadde prinsippfesta. I staden fekk ein byrjinga på dagens norske velferdskapitalisme, kor ein lèt kapitalismen halde fram mot at ein samstundes innførte ein del reformar for å bøte på dei verste sidene ved han. Det heng nok dels saman med at Arbeidarpartiet ikkje hadde fleirtal. Nygaardsvold sjølv var klar på at sosialismen ville komma den dagen Arbeidarpartiet hadde fleirtal på Stortinget. Det heng nok også saman med at ein var nøydd til å ha ein konkret krisepolitikk for å hindre at fascistane i Nasjonal Samling skulle få støtte hos dei arbeidslause og kriseramma bønder. Ein må heller ikkje gløyme at landet var i djup krise. 40 % av LO sine medlemmar var arbeidslause i 1932, og det var berre marginalt betre da Nygaardsvold tok over. Ein måtte ha eit "minimumsprogram", og ikkje berre gjenta at sosialismen var svaret på alle problem.

Etter 1945 har det nærmast gått sport i å kritisere Nygaardsvoldregjeringa for at Noreg stod så lite førebudd da krigen kom i 1940. Her meiner eg det er rom for å nyansere. Ja, det er riktig at Forsvaret ikkje var budd på krig, og at ein hadde kutta til beinet gjennom mellomkrigstida. Men hovuddelen av ansvaret ligg ikkje på AP, men på regjeringane som satt før 1935. Frå 1937 løyva faktisk Nygaardsvold-regjeringa enorme ekstraløyvingar til militæret, nettopp fordi ein såg kva veg det gjekk. Ein må dessutan ikkje gløyme at det var økonomisk krise, og at kvar krone til militæret var ei krone ein ikkje nytta på velferd eller å få folk i produktivt arbeid.

Det største problemet mitt med Nygaardsvold-regjeringa var haldninga til borgarkrigen i Spania. Her stilte Noreg seg på same side som Frankrike og Storbritannia, og hindra aktivt støtte til den demokratiske republikken som kjempa imot, og til slutt tapte mot fascismen. Her var det eit sterkt mindretal i AP som ønska ei anna linje, men dei vart nedstemt kvar gong.

Til tross for at ein ikkje var budd på krig, landa likevel regjeringa rett da Tyskland gjekk til åtak.Ein nekta å akseptere den tyske invasjonen, og i samråd med kongen landa ein på at ein måtte velje motstand framfor kapitulasjon.Da dei norske styrkane omsider måtte gi seg 10. juni 1940, valte regjeringa å halde fram med å koordinere motstanden frå London i staden. Det redda nok mykje av æra.

For meg er historia om Nygaardsvold ein fantastisk historie. Han kom frå ein husmannsplass, hadde ingen utdanning utover folkeskolen, men var truleg ein av dei største lesarane som har vore statsminister i landet. I samtida var han respektert som ein klok og røynd politikar, også utanfor sitt eige parti. Motsett av dei fleste politikarar i dag, hadde Nygaardsvold lang erfaring med ordinær lønnsarbeid, ikkje minst frå opphaldet i Samandsstatane frå 1902 til 1907, da han jobba som jarnvegsarbeidar medan familien var att heime i Hommelvik. Da han kom heim var kofferten hans full av bøker.

Historia om Nygaardsvold er historia om ein generasjon som vart politikarar fordi dei ville kjempe for den samfunnsklassen dei sjølv kom frå. Det var ei politisk rørsle som tok trugselen frå fascismen på alvor, og smidde alliansar der det var mogleg. Arbeidarpartiet under Nygaardsvold hadde store og framsynte målsettingar, og såg på reformene som steg på vegen dit. Dagens parti manglar alt det her. Om Arbeidarpartiet ikkje børstar støv av historia si, trur eg dei vil ende som mange andre av partia i den sosialdemokratiske familien.

(Biletet tok eg sjølv medan eg venta på bussen utanfor Folkets hus i Trondheim tidlegare i dag)

#Arbeidarpartiet #mellomkrigstida #Nygaardsvold #arbeidarrørsla #historie #Trøndelag #Hommelvik #kriseforliket #hovudavtalen #norsktut #sosialisme

Mindre treffsikkert?

Systemet er fullstendig verdilaust, akkurat slik fleire av læraplanene har vorte.

Løysninga er å innføre langt tydelegare krav til kunnskap i læreplanane, og meir straumlinjeforma vurderingspraksisar som reflekterer at målet er eit sams kunnskapsgrunnlag, både etter grunnskolen og etter studieførebuande på vidaregåande.

Poenget med eksamen har aldri vore at ein skal teste kor god ein er på langsiktig prosjektarbeid. Poenget har vore å måle kva ein har lært i faget. Om vera avhengig av ein språkmodell (eller internett) for å vise kva ein kan, er som at ein skulle vera avhengig av å ringe pappa på NTNU for å spørje om hjelp under eksamen for 30 år sidan. Er du avhengig av det, manglar du ganske enkelt dugleiken det er meininga du skulle ha tileigna deg.

Spør du meg skulle vi hatt mykje meir tradisjonell eksamen enn vi har i dag.

#skolepolitikk #norsktut #norskpolitikk #vurdering #eksamen #kunstigIntelligens

USA tapte Iran-krigen.

Det verkar openbert no at Iran går sigrande ut av krigen mot USA og Israel. Dei greidde å halde stand, viste at dei kan ramme alle USA sine allierte i regionen direkte, sjølv om USA skal ha "øydelagt militæret" deira, og dessutan at dei har full kontroll over Hormuz, også under ein krig mot den mektigaste militærmakta i historia. Med andre ord: krigen gjekk akkurat som ein har advart om i 20 år.

Nederlaget til USA heng dels saman med inkompetanse hos Epstein-regimet som styrer i Det kvite huset. Donald Trump kan ingenting om verda, og Petter Hegseth er på mentalt nivå med ein prepubertal 12-åring. Sånne folk er openbert ikkje spesielt gode til å styre over anna enn sin eigen frukost.

Det ligg likevel noko djupare bak. Avtalen som vart signert, spegler også den nye røyndomen i verda. USA har ikkje lenger ressursar til å trygge og kontrollere heile imperiet sitt. Ein er nøydd til å omprioritere og avgrense den imperiale strategien. Det såg ein i Korea; det ser ein i Ukraina og Europa, og no ser vi det også i Midtausten. Det her er ein supermakt som ikkje lenger har same potens som før.

Fordelen med Donald Trump er at han likevel presenterer kvart eit nederlag som ein siger. Og tilhengarane i sekta hans trur faktisk på det, i alle fall delvis. Det er viktig for å hindre at enno meir rabiate galningar vinn fram med krav om nye like spinnville krigar som den vi har sett.

Vi veit at Israel-lobbyen i USA kjem til å klikke i vinkel no. Dei vil ikkje gi seg før heile Midtausten er gjort til trælar under israelsk-amerikansk diktat, noko avtalen klart syner at USA ikkje er i stand til å oppnå. Spørsmålet er om Trump greier å forsvare avtalen mot den kommande offensiven frå Israel-lobbyen, eller om dei får ein ny krig på bestilling.

#iran #norsktut #Internasjonalpolitikk #irankrigen #trump #amerikanskpolitikk #israel

Berre #SV, #Raudt og #MDG røysta for å ta inn forbod mot stomvåpen i grunnlova.

#Høgre, #KrF, #Arbeidarpartiet og #Framstegspartiet er ganske ærlege på at dei ikkje vil ha eit forbod.

Spørsmålet er: kva har eigentleg skjedd med #Venstre og #Senterpartiet?

#norsktut #norskpolitikk #atomvåpen #fred

Det er spennande å sjå kor godt #Raudt har gjort det dei siste månadene. Ikkje sidan perioden før Russland sin krig mot Ukraina har partiet hatt så sterke målingar over tid.

Det er fleire ting som er verdt å merke seg her:

1) Partiet har ikkje tapt oppslutning på å framstå som den mest samarbeidsvillige aktøren på det raudgrøne laget.

2) Partiet gjer det spesielt godt i grupper som partia på den radikale venstresida ikkje har vore sterke i på 50 år, nemleg dei som ifølgje valforskaren Johannes Bergh står "lavest på rangstigen". Det dreier seg om både om tradisjonelle industriarbeidarar i distriktskommunar, men ikkje minst om ufaglærte og dei som jobbar på golvet i helsesektoren, samt dei som mottar trygd. Raudt treff altså ein del grupper som har ei viss likskap med dei som ofte røyster på Framstegspartiet.

3) Partiet viser at den radikale venstresida har mykje å tene på å spisse profilen sin. I mange år var det typisk at liknande parti, inkludert Raudt sjølv, heile tida skulle meine like mykje (og sterkt) om absolutt alt. Ein greidde aldri å prioritere, så for veljarane vart det eit inntrykk av at ein sjølv også måtte "meine noko om alt" for å kunne røyste på dei. Sånn er det ikkje lenger.

4) Raudt har greidd å byggje opp ein sterk organisasjon kor lokallaga har meir makt enn det som er vanleg i andre parti. Absolutt alle lokallag har forslagsrett og representasjonsrett på landsmøte i partiet. Den "utsilinga" ein ser i andre parti, er mindre til stades i Raudt. "Grasrota" har derfor mykje makt.

5) Partiet har fleire tillits- og folkevalte som er respekterte langt utover partiet sjølv. Der kor dei færraste no greier å nemne særleg mange representantar frå SV, er fleire av Raudt sine stortingsrepresentantar som har vorte sjølvsagte autoritetar på sine felt. Eg trur det her har vore avgjerande for at partiet no jamnt over er nærmast dobbelt så store som SV.

Da eg vart med i Raudt i 2011, var det så vidt over 1500 medlemmar. Om ein gjekk på eit møte i Trondheim (kor eg budde), møtte ein dei same folka som var på møte førre gong. Dei same folka møtte også når det var fylkesårsmøte. Det var stor jubel da ein omsider fekk eit nytt lag utanfor storbyen. I dag er partiet representert i eit tosifra kommunar her i storfylket Trøndelag, med tilhøyrande lokallag med jamn aktivitet. På landsbasis er det over 15 000 medlemmar, eit tal som framleis aukar jamnt og trutt.

Det her tyder altså at partiet er heilt annleis enn da eg vart med. Den gongen var vi gjerne enten unge radikalarar, progressive intellektuelle, eller folk med fortid i ML-rørsla. I dag møter ein eit langt meir representativt utval av "det store arbeidande folket" i Noreg, for å låne eit Gerhardsen-omgrep.

Openbert fører det her med seg vaksesmerter. Det blir gnisningar og rørsle når så mange nye medlemmar kjem inn og møter det som no er eit mindretal som i årevis har vore vant med å vera i eit bittelite og yttarleggåande parti. Likevel synst eg partiet har greidd å halde på sjela si, og framleis har eit godt og radikalt program basert på den norske røyndomen. Eg trur dessutan at det er mogleg at Raudt, SV og Miljøpartiet dei grøne kan spele kvarandre gode, og ikkje vegetere på kvarandre, slik mange har vore redde for. Eg meiner dessutan oppriktig at Raudt står i ein langt betre posisjon til å stele veljarar frå Framstegspartiet enn dei to andre partia der. Det er veldig synd at så mange ålreite folk i den norske arbeidarklassen no trur tilhøva i landet blir betre med gjengen der ved rattet.

#norsktut #norskpolitikk #sosialisme #politikk #allheimen #arbeidarrørsla #venstresida

Det blir installert færre og færre solcellepanel på norske hustak. Energiministeren meiner Norgespris ikkje har skulda fordi nedgangen starta før innføringa av ordninga.

Det er nok riktig. Men også den "vanlege" straumstøtteordninga var jo ein form for subsidiering som gjorde at mange av oss slapp unna dei verste toppane.

Eg synst billeg straum er bra, og skulle gjerne ha sett at vi hadde makspris på 35 øre, slik mellom anna #Raudt går inn for. Eg trur ein må tenke annleis for å få fart på etableringa av solcellepanel, til dømes gjennom skattefrådrag eller direkte pengestøtte gjennom Enova og liknande. DET hadde vore framtidsretta bruk av oljepengar.

#energi #norsktut #solkraft #norgespris #miljø

Kor vanskeleg kan det eigentleg vera å møtast "på midten" i diskusjonen om tilhøva for småbarnsforeldre og tidleg barnehagestart?

Debatten starta da KrFU-leiar, Ingrid Olina Hovland uttala til VG at det er vi lever i ein "syk kultur" fordi 84 prosent av eittåringane i Noreg går i barnehage. Hovland kunne forsikre oss om at ho sjølv aldri ville ha gjort noko sånt.

Hovland køyrer openbert klassisk Listhaug-metode her: gå hardt ut med eit upresist og provoserande utsegn; få harde og opprørte motsvar; gå inn i offerposisjon; gå så på offensiven med eit meir spissa politisk innhald.

Venstresida har ikkje vore spesielt flinke i debatten her. For det første er det jo krefter på venstresida som har kjempa for ordningar som sekstimars arbeidsdag. KrF har aldri støtta noko slikt. KrF har riktig nok støtta å forlenge fødselspermisjonen, men det gjer ikkje KrFU, kor Hovland altså er leiar.

Det mest alvorlege synst eg likevel er korleis representantar frå Arbeidarpartiet berre instinktivt reagerer med å forsvare barnehagar og arbeid. Det verkar ikkje som at ein vil forstå at tidsklemma og sakn etter ungane sine er heilt reelle problemstillingar som mange småbarnsforeldre kjenner på, utan at dei dermed må vera kristendemokratar i hovuda sine. Eg kan ikkje forstå at det ikkje kan vera ei sak for venstresida å gjera det økonomisk mogleg for fleire småbarnsforeldre å vera meir heime med ungane sine enn i dag. Problemet no er at dei med god råd allereie tar ut ulønna permisjon, mens dei andre i røynda ikkje har anna val enn å sende ungane i barnehage, og sjølv springe att til arbeid på fulltid.

Kva vil vera gode tiltak? Eg synst i utgangspunktet at kontantstøtta hadde mykje bra ved seg, men også eventuelt ordningar med redusert arbeidstid med lønnskompensasjon - helst for alle, men spesielt for dei med ansvar for små ungar. Monaleg auke i barnetrygda og ei utviding av foreldrepermisjonen vil også hjelpe.

Om ikkje venstresida tar problemstillingane her på alvor, er eg redd for at KrF kan framstå som dei gjorde på 1990-talet: som "partiet for småbarnsfamiliar". Det fortener dei faktisk ikkje. Det er dessutan berre å gløyme å få ei god familiepolitikk i møte med eit Framstegsparti på nærmare 30 prosent. Det er derfor avgjerande at venstresida har betre svar enn berre å applaudere tidleg barnehagestart og fulltidsarbeid for småbarnsfamiliar.

Det er ikkje reaksjonært å ønske seg meir tid med dei viktigaste menneska i livet sitt.

Nokre gonger går politikken verkeleg i ring. Det her er eit ekko frå 1950-talet. Også den gongen var ein så uroa over at folk kunne vera så dumme og bakstreverske at dei busette seg i små kyst- og fjellssamfunn, når "all" kunnskap om samfunnsøkonomi heller tala for at folk burde bu i byar eller "vekstsenter" i distrikta.

Det her var utgangspunktet for #Arbeidarpartiet sin Nord-Noreg-plan, til dømes. Ein løyve store summar for å få folk til å forlate utkantane, og heller etablere seg i nye industristadar, kor staten gjerne stod for eigarskap og investeringar.

Heldigvis tok det er etter kvart slutt. Utover 1960-talet kom det ein ny generasjon som heller meinte at målsetjinga burde vera å gjera det attraktivt å bu på små stadar, mellom anna fordi det minka presset på storbyane, og fordi stordrifta med "vekstsenter" ikkje var så effektiv som skrivebordsteoriane la opp til. Denne endringa førte mellom anna til etableringa av distriktshøgskolar, utbygging av lokalsjukehus, gymnas, fagskolar, og mykje anna. Det er først frå 1960-talet at velferdsstaten når ut til oss i distrikta.

I tillegg fekk ein fleire næringspolitiske verkemiddel, mellom anna Distriktenes Utbyggingsfond, som sørga for særskilt næringsstøtte til bedriftar som ville etablere seg i distrikta. Samstundes fekk ein også lågare arbeidagjevaravgift i distriktskommunane.

Den nye distriktspolitikken var ein kjempesuksess. På 1970-talet gjekk minka faktisk folketalet i Oslo. Sentraliseringa var viast ikkje ei naturlov likevel.

Sidan har vi gått bort frå mykje av det her. Med høgrebølgja og den nyliberale transformasjonen av Arbeidarpartiet på 1990-talet vart det plutseleg "umoderne" å styre samfunnsutviklinga demokratisk. Marknadskreftene burde heller få fritt spelerom, uavhengig av kva konsekvensane vart for folk og land.

Det forskaren i artikkelen her tar til orde for, er på mange vis å gå tilbake til sentraliseringspolitikken på 1950-talet. Eg meiner det er heilt feil. Ein bør heller børste støv av distriktspolitikken som kom etterpå. Eg meiner ordninga med avskriving av studielån som Støre-regjeringa innførte etter påtrykk frå #Senterpartiet er ein god start. Vi treng fleire sånne tiltak.

#distriktspolitikk #norsktut #norskpolitikk

God artikkel av Matt Huber. Det finst ingen anna kraft i samfunnet enn arbeidarklassen som har evne til å få gjennom ein omstilling av økonomien frå fossil til fornybar energi.

Spørsmålet er: korleis skal ein byggje støtte til det hos arbeidarklassen?

Svaret hans er å tone ned klimaperspektivet i politisk agitasjon utad. Han viser til at venstresida mistar arbeidarar når fokus ligg på klima, men gjer det sterkt når ein ikkje gjer det, som hos Mamdani i New York.

Despite making his way as a “proud ecosocialist” and fierce activist for public power, Zohran barely mentioned climate change in his 2025 campaign, deciding instead to voice a “laser focus” on cost-of-living concerns.

Eg kjenner ikkje til Mamdani sin politikk så godt, og veit ikkje kor mykje grøn politikk han har fått gjennom. Men eg veit at han står for billegare og betre kollektivtilbud for folk.

I utgangspunktet synst eg det her høyrast fornuftig ut. Det er ikkje mykje poeng å ha rett, om ein ikkje også greier å få rett. Samstundes er eg skeptisk til å "gøyme" unna politikken sin i møte med veljarar. Eg er også redd for at ein sånn strategi vil føre til at ein også sjølv gløymer analysane sine, og at det over tid gjer at ein også tilpassar innhaldet i politikken, og ikkje berre agitasjonen sin.

Kva tenker dokker?

#norsktut #miljøpolitikk #klima

Fråsegn frå Norges Fredslag:

"
Vi i Norges Fredslag arbeider for bærekraftig og langvarig fred, bygget på ikkevold, demokratiske prosesser og respekt for folkeretten. Nettopp derfor er det nødvendig å si tydelig ifra nå.

(...)Disse militære aksjonene i Venezuela og Iran må derfor sees i sammenheng med en bredere internasjonal utvikling. Militær makt normaliseres i økende grad som politisk virkemiddel. Når stormakter handler ensidig og uten internasjonal forankring, svekkes tilliten til normene som skal gjelde likt for alle.

(...) Norges svar må være tydelig. Norge bør klart fordømme brudd på folkeretten, også når de begås av nære allierte, og stå fast på at militær maktbruk uten mandat fra FN ikke kan aksepteres. Samtidig må Norge aktivt bruke de virkemidlene som faktisk styrker fred: støtte til diplomati og mekling, vern av sivile og demokratiske aktører, og styrking av multilaterale institusjoner. Å forsvare folkeretten i praksis er ikke naiv idealisme, men grunnleggende sikkerhetspolitikk"

#Fred #norgesfredslag #iran #venezuela #folkerett #internasjonalpolitikk #norsktut

USA sin utanriksminister, Marco Rubio, uttalar at Trump starta krigen mot Iran fordi ein visste at Israel hadde planar om å gå til krig først. Det ville unekteleg også setja amerikanske militærbasar i regionen i fare. Og dei er det som kjent mange av.

Kva kan ein lesa ut av det her? Ein mogleg tolking kan vera at det er Israel som i røynda styrer amerikansk utanrikspolitikk, som eg ser enkelte hevdar. Eg kjøper ikkje den teorien. Israel er 100 % avhengig av amerikansk støtte for å halde på slik dei gjer. Om USA set ned foten må Israel gi seg. Det har skjedd mange gonger tidlegare. Det hjelper ikkje å vera proppa full med atomvåpen om Uncle Sam kuttar autotrekket i nettbanken.

Trump-administrasjonen ville openbert ikkje dèt. Mange av Trump sine kjerneveljarar vil aldri røyste på partiet hans igjen dersom det viser seg at han "sviktar" Israel. Det her dreier seg i første rekke om evangeliske kristne. Rubio si fråsegn tener derfor to funksjonar på same tid:

1) Å vise at USA "står med Israel".

2) Å skyve ansvaret for krigen bort frå Trump-administrasjonen, og dermed prøve å oppretthalde løgnen om Trump som "fredspresidenten".

Det kan sjå ut til at Trump-regimet har feilvurdert amerikanarane den her gongen. Det her er ikkje 2002, så krigspropagandaen har ikkje lenger same effekt. Alt som har komme frå administrasjonen den siste veka legg til grunn at amerikanarane er komplette idiotar. Det er dei heldigvis ikkje, og det sleier å straffe seg for leiarar som i fullt alvor meiner at dei styrer over tomsingar som trur på kvar ei løgn dei får servert. (At eit FLEIRTAL av amerikanarane no er meir sympatiske til Palestina enn Israel, kan også fort bli eit problem for styresmaktene.)

Utfordringa her ligg i Kongressen. Demokratane står på ingen måte samla i motstanden mot krigen, og Republikanarane er så lojale til Føraren sin at ein ikkje kan vente seg mykje fredsaktivisme her heller akkurat. Eg har derfor ingen tru på at Kongressen kjem til å stikke kjepper i hjula her. Det ville krevja eit demokratisk sinnelag og respekt for grunnlova som er fullstendig passé i dagens USA. Sånt tok ein livet av med 9/11.

Det her kan gå frykteleg gale.

#norsktut #iran #internasjonalpolitikk #fred #trump #imperialisme

Det seier litt om kor dårleg propaganda fungerer. I 2003 greidde Bush sin krigspropaganda å piske opp stemninga så mykje at over halvparten av folket i USA støtta krigen. Løgnane var minst like idiotiske den gongen som no. Det er ikkje like lett å lure amerikanarar til å støtte krig lenger.

Amerikanske aviser og politikarar har drive propaganda for krig med Iran så lenge eg kan hugse. I valkampen i 2008 var det nærmast konkurranse mellom dei republikanske kandidatane om kven som ville bombe Iran først etter ein eventuell valsiger, for eksempel. Interessant nok kom den mest prinsippfaste motstanden frå senator Ron Paul, som sjølv var republikanar.

No er det altså Trump som får æra av å levere varene for våpenindustrien og Israel. Det stadfestar det mange av oss har sagt heile vegen: pratet om Trump som ein slags "fredskandidat" har vore bløff heile vegen. Om det ikkje vart openbert i den førre perioden hans, bør det snart bli openbert sjølv for støttespelarane hans.

Det her kunne ha vore eit godt høve for Demokratane, dei som på papiret skal vera "opposisjonspartiet" i Kongressen, til å styrke seg på uvilja mot krigen. Mange av dei har vore tydelege på at Trump sin krig er både ulovleg, umoralsk og steindum. Veljarane er likevel ikkje dummare enn at dei veit at Demokratane også lenge har vore med på leiken, og har røysta både for auka løyvingar til militærvesenet, fullmakter til Det kvite huset, og så bortetter. Når det kjem til utanrikspolitikk har dei to partia i USA meir eller mindre fungert som to fraksjonar i eit einskapleg Krigsparti.

No er krigen i gang og øydelegginga er enorme. Israel har fått krigen dei har sikla etter i nærmare 20 år. No seier amerikanarane at dei har tre mål med krigen: å øydelegge Iran sine missilar; å øydelegge Iran sin marine, og å hindre at Iran får atomvåpen.

Merk at regimeskifte ikkje står på lista. Dei som ønsker (og trur?) at krigen her kjem til å gjera Iran til eit fredeleg og demokratisk samfunn, bør vera budd på å bli skuffa. Som vanleg ligg det ingen langsiktig plan eller strategi til grunn for den amerikanske krigføringa.

Krigen mot Irak i 2003 førte til hundretusenar av drepne; ein stat som aldri meir kjem til å henge saman og fungere, og ei enorm auke i terror, vald og ekstremisme. I 2003 hadde Irak knapt 25 millionar innbyggarar, og var svekka monaleg av økonomisk krigføring og bombing over fleire år. Iran har derimot 90 millionar innbyggarar og er væpna til tennene for nettopp å kjempe ein krig som det her.

#norsktut #iran #trump #internasjonalpolitikk

Det er interessant å sjå at amerikanske konservative kan ha same analyse av USA og Nato si rolle i verda, som anti-imperialistar på den radikale venstresida.

The reality has been far more stark, ugly, brutal, and hypocritical than Carney’s sanitized version. Despite their pious, idealistic statements throughout the decades, U.S. and allied leaders have waged numerous wars of aggression, selectively empowered corrupt, murderous tyrants as clients, stolen land and other resources from disfavored nations, and embraced flagrant double standards with respect to both international law and basic ethics.

Heilt klart. Og heile pisset om "den regelbaserte verdsordenen" er heilt medvite for å slippe å tale om folkeretten og FN.

The so-called rules-based order has had two very different sets of rules. Washington and its allies (especially its allies in NATO) could do virtually anything they wanted without fear of adverse legal, economic, or military consequences from the “international community.” Countries not enjoying the status of being U.S. allies or clients—and especially those that were considered Western adversaries—have been shamelessly harassed and bullied. Frequently, such coercion has even occurred in the name of upholding noble international norms.

Det her bør vera openbert for alle som studerer internasjonal politikk utanom propaganda-prismet om "gode" og "onde" statar. Aftenposten og VG vil dessverre aldri forstå det her.

Donald Trump may be guilty of many types of misconduct, including a worrisome fondness for authoritarian methods. But destroying a just and effective rules-based international system is not among his offenses.

Nettopp. Det Trump øydelegger er harmonien i Nato, framfor noko. Om ein har ein gjeng mobbarar på ein ungdomsskole, er det ikkje slik at sjefsmobbaren "øydelegg skolemiljøet" først når han byrjar å plage kompisane sine. Skolemiljøet vart øydelagt da han banka opp taparen ingen brydde seg om.

#internasjonalpolitikk #norsktut #usa #trump #folkeretten